هيچكس نديدم و بازگشتم بمقام خويش رحمة الله عليه . شيخ مؤمل بن محمد جصاص « 4 » از بزرگان مشايخ شيراز است و مسافرت حجاز و عراق كرده و زبانى نيك در علم توحيد و معارف داشت با آنكه عامى بود و چيزى نمىنوشت اما از اهل عصر هيچكس فهم علم چون وى نداشت و على بن سهل « 5 » چند مسئله از وى بپرسيد و همه را جواب داد شيخ عبد الرحيم اصطخرى ميگويد روزى با شيخ مؤمل به طرف بيرون رفتيم بدر منذر و من كتابى داشتم و ميخواندم و

--> ( 4 ) - مد : شيخ سهل بن محمد جصاص ! جها : خصاص . شرح احوال اين شخص در نفحات الانس جامى ص 272 - 274 نيز مذكور است و محتويات آن در بسيارى از مطالب عينا با كتاب حاضر يكى است ولى نفحات بسيار مفصل‌تر است بطوريكه واضح مىشود كه نفحات از كتاب حاضر نقل نكرده بلكه هر دو از مأخذ مشترك قديمترى اقتباس كرده‌اند ، و آن مأخذ مشترك بعقيدهء ما چنان كه از بعضى قرائن مستفاد مىشود عبارت بوده از ترجمهء طبقات الصوفيهء ابو عبد الرحمن سلمى نيشابورى متوفى در سنهء 412 كه خواجه عبد الله انصارى معروف در قرن پنجم آن را از عربى به فارسى قديم هروى ترجمه كرده بوده و بعدها جامى در اواخر قرن نهم آن را به فارسى معمول عصر خود درآورده و بعضى زوايد و اضافات نيز به آن افزوده و نفحات الانس معروف را از آن ساخته است ( ازين ترجمهء خواجه عبد الله انصارى فعلا يك نسخه در كتابخانهء نورى عثمانيه در استامبول و يك نسخهء ديگر ظاهرا در كلكته موجود است ) ، - نام صاحب ترجمه يعنى مؤمل جصاص در انسان سمعانى در نسبت « شيرازى » ( ورق 344 الف ) استطرادا در ضمن ترجمهء احوال شيخ كبير محمد بن خفيف نيز آمده است ( حاشيه علامه قزوينى ) . ( 5 ) - يعنى ابو الحسن على بن سهل بن محمد بن الازهر الاصفهانى از اجلهء عرفاء اواخر قرن سوم و از اقران جنيد ، وى از اصحاب محمد بن يوسف البناء جد مادرى ابو نعيم صاحب حلية الاولياء است و اين محمد بن يوسف بناء نيز از مشاهير عرفاء قرن سوم بوده و شرح احوال او در حلية الاولياء و نفحات مسطور است ، - صاحب ترجمه بتصريح ابو نعيم در تاريخ اصبهان طبع ليدن ج 2 ص 14 و ابن الجوزى در تاريخ منتظم 6 : 105 و ابن تغرى بردى در نجوم الزاهرة 3 : 197 - 198 ، در سنهء سيصد و هفت هجرى وفات يافت . ولى تاريخ گزيده وفات او را در حدود سنهء 280 نگاشته و آن سهو واضح است ، قبر على بن سهل هنوز در اصفهان زيارتگاه عمومى است و واقع است در شمال شهر در خيابان دروازهء طوقچى نزديك قبر صاحب بن عباد ، - ( براى مزيد اطلاع راجع به صاحب ترجمه و اقوال و فوائد منقوله ازو رجوع شود علاوه بر مآخذ مذكور در فوق بمآخذ ذيل : كتاب اللمع ابو نصر سراج طوسى ص 160 ، 238 ، حلية الاولياء ابو نعيم اصفهانى 10 : 404 - 406 . ( حاشيه علامه قزوينى ) .